‘Psychologen: ga niet onnodig psychologiseren’

Wat betekent het om ‘psychisch gezond’ te zijn? Niet dat je altijd in de zevende hemel bent, hoe fijn dat ook zou zijn.

De Volkskrant van 3 september kopte groots op de voorpagina ‘Kwart jongvolwassenen nu psychisch ongezond’. Naar aanleiding van jaarlijkse cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek berichtte de krant dat het aantal jongeren die ‘psychisch ongezond’ zijn sinds de coronacrisis is verdubbeld. Als psycholoog die de afgelopen periode tientallen gesprekken met dit soort jongeren heeft gevoerd, heb ik moeite met dit stempel. Het klinkt onnodig alarmerend. Het zou helpen als we met elkaar een realistischer beeld krijgen van wat ‘gezond’ en ‘ongezond’ is en niet onnodig gaan psychologiseren.

Want wat betekent het om ‘psychisch gezond’ te zijn? Niet dat je altijd in de zevende hemel bent, hoe fijn dat ook zou zijn. Hoewel ik persoonlijk erg gelukkig kan zijn en het ouder worden me op dat gebied veel goeds brengt, is er veel variatie in hoe ik me voel, met uitschieters omhoog en omlaag.

Het leven is ingewikkeld, door een complexe mengeling van factoren. Genen, temperament, grootse gebeurtenissen, situaties, invloeden. En dat een leven lang. Hóe ingewikkeld het leven is, dat varieert nogal per individu en bij psychische problemen is goede, passende hulp essentieel. Ik wil dan ook niets afdoen aan de terechte alarmkreten vanuit de (jeugd-)GGZ dat veel (jonge) mensen niet de zorg krijgen die ze echt nodig hebben. Maar is 25 procent van de jongeren psychisch ongezond? Dat klinkt eng.

Ja, mijn jongere cliënten hadden het afgelopen jaar meer last van de coronasituatie dan mijn oudere cliënten. Bijna altijd was een goed gesprek voldoende om de negatieve gevoelens en niet-helpend gedrag in perspectief te plaatsen en daarmee bij te sturen. Door hen te laten inzien dat het normaal is dat je je slecht voelt in een rotsituatie, of dat nu corona is of iets anders. Dat je in dergelijke periodes meer moeite moet doen om actief te blijven en om contacten te onderhouden, en dat je je dan nog steeds best rot kunt voelen. Wel vervelend.Niet gek. Niet ongezond. Heel normaal.  

Het is zo logisch dat jongeren meer last hebben van de coronamaatregelen en het veranderde perspectief. Maar het is tegelijkertijd aannemelijk dat het vooral deze situatie is die zorgt voor een onplezierige, maar ‘gepaste’ reactie. Hoe je daar tegen aankijkt maakt veel uit: ga het niet onnodig psychologiseren.

Veel mensen hebben last van het idee dat er iets mis met ze is als ze zich slecht voelen. Dat helpt niet. Zien dat je het ondanks de moeilijke omstandigheden nog best goed doet, dat helpt vaak wel.  

Helen van Empel

Psycholoog en oprichter van One Session

Geef een antwoord